مىبرند . قوم و قبيله واحد مستقلّى بود كه بايد در همه چيز به خود متّكى باشد چون اقوام و قبايل ديگر اصولًا بيگانه به شمار مىرفتند و هيچ گونه حقوق و احترامى از نظر افراد اين قبيله نداشتند و غارت اموال و كشتن افراد و دزديدن و ربودن زنان جزو حقوق قانونى آنان بود ، مگر اين كه با قبيله‌اى پيمانى داشته باشند كه آن هم معمولًا ديرى نمىپاييد كه با يك جسارت كوچك از طرف يكى از افراد آن قبيله نقض مىشد وبهانه براى حملهء مجدد به دست مىآمد . بدين ترتيب افراد يك قبيله كه تنها حامى و تكيه گاه خود را قبيله خويش مىدانند بدان بى دريغ دل بسته‌اند و مسئلهء ذكر مفاخر قبيله و بيان انتساب و شاخه‌هاى قبيله و افزون نشان دادن افراد ولو با شمارش گور مردگان خود ، از بزرگترين نمودهاى تعصّب قبيله‌اى است . جنگ قبيله‌ها گاهى براى به دست آوردن چراگاه‌ها و بيشتر زاييدهء تعصّب و خونخواهى است . [ حوادث جنگى جاهليّت ] سرزمين عربستان ، انسان سخت جان و جنگجو مىپروراند . روح جنگجويى را با عصبيّت جاهلى و ناسيوناليزم قبيله‌اى ضميمه كنيد تا ريشهء بسيارى از خونريزىها روشن شود . از طرفى هر قبيله ، زن و مال و جان ديگران را شكار قانونى خود مىداند و از طرفى قبيله‌اى كه مورد تجاوز قرار گرفته است حاضر است براى انتقام حتّى تمام افراد قبيلهء متجاوز را از دم تيغ بگذراند . صحرانشينان مىگفتند : خون را جز خون نمىشويد . داستان شنفره كه به افسانه شبيه‌تر است مىتواند نقش تعصّب را در خونريزىها نشان دهد . وى مورد اهانت